pedagogika · notatki · pamięć

Flanigan i wsp.

2024

Abraham Flanigan (Georgia Southern) i współpracownicy zebrali 24 badania obejmujące około 3000 studentów i rozstrzygnęli dziesięcioletni spór: notatki odręczne rzeczywiście dają lepsze wyniki niż pisane na klawiaturze — niewielką, ale wiarygodną przewagą, która rośnie, gdy się je powtarza.

Wybitne dzieło
Typed versus handwritten lecture notes and college student achievement: A meta-analysis (Educational Psychology Review, 2024)

Metaanaliza jest uczciwa co do wielkości efektu i właśnie dlatego warto ją cytować. Klawiatura wygrywa zdecydowanie objętością: notatki pisane maszynowo zawierają znacznie więcej słów. Ręka wygrywa w tym, po co notatki istnieją — w wynikach: Hedges’ g = 0,248 (p < 0,001).

Zastępuje też źródło, na którym się opieraliśmy. Przez dziesięć lat punktem odniesienia byli Mueller i Oppenheimer (2014), którzy raportowali znacznie większy efekt, a potem nie przetrwali dwóch replikacji — Morehead, Dunlosky i Rawson w 2019 oraz Urry i wsp. w 2021. Te replikacje nie obaliły wyniku: tak mały efekt jest niewidoczny dla pojedynczego badania na 142 osobach. Ale twierdzenie jest warte tyle, ile dowód, który czytelnik znajdzie, gdy sprawdzi.

Jeden moderator znaczy dla nas więcej niż nagłówek. Odroczenie testu nic nie zmieniło. Pytania faktograficzne czy pojęciowe — również nie. Ale możliwość powtórzenia notatek przed sprawdzianem powiększyła przewagę pisma odręcznego. Wartość pisania ręką nie zużywa się w chwili pisania — inkasuje się ją później, gdy się wraca.